Motosiklet kullanıcıları olarak iki tekerlek üzerinde seyrederken hem kendi güvenliğimiz hem de trafikteki diğer sürücülerin güvenliği için hız limitlerine riayet etmek en temel sorumluluğumuzdur. Ancak açık rotalarda ya da şehirlerarası güzergahlarda seyrederken beklenmedik bir denetim noktasıyla hız cezasıyla karşı karşıya kalabilirsiniz. Böyle bir durumda yapılması gereken ilk ve en kritik işlem, denetimin yapıldığı noktanın makul bir mesafe öncesinde radar uyarı levhasının bulunup bulunmadığını kontrol etmektir. Yasal haklarını bilen bilinçli bir sürücü olmak, güvenli sürüş dinamiklerine hakim olmak kadar değerlidir.
"Hukuk Devleti Vatandaşına Tuzak Kuramaz" İlkesi
Türkiye Cumhuriyeti adalet sisteminde trafik denetimleri ve idari para cezaları konusunda Yargıtay'ın son derece net, bağlayıcı bir emsal kararı mevcuttur. Hukuk dünyasında sıkça referans gösterilen bu içtihadın özü tek bir evrensel ilkeye dayanır: Hukuk devleti vatandaşına tuzak kuramaz.
Yapılan denetimin türü ne olursa olsun bu temel kural geçerliliğini korur. Kontrolün seyyar radar aracıyla, sivil bir otomobille veya mobil EDS (Elektronik Denetleme Sistemi) donanımıyla yürütülmesi idarenin yasal zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Hız ölçümünün yapıldığı güzergahta, sürücülerin rahatça görebileceği açık, net ve görünür bir radar uyarı levhasının yerleştirilmiş olması kanunen zorunludur.
Gizli Radar Uygulamaları Neden Usul ve Yasaya Aykırıdır?
Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili yönetmeliklerin felsefesi, vatandaşları gafil avlayıp ceza üzerinden bütçeye gelir sağlamak değildir. Devletin ve kolluk birimlerinin denetimlerdeki yegane amacı, sürücüleri levhalarla önceden ikaz ederek hızlarını düşürmelerini sağlamak ve kaza riskini ortadan kaldırarak can ve mal güvenliğini temin etmektir.
Bu doğrultuda; yol kenarındaki ağaçların arkasına gizlenerek, viraj kör noktalarına konuşlanarak veya sivil araç içine saklanıp öncesinde hiçbir uyarı tabelası koyulmadan kesilen cezalar usul ve yasaya aykırı kabul edilmektedir. Önceden uyarı levhası konulmadan yapılan hız denetimleri, önleyici amacından saparak doğrudan cezalandırma saiki taşıdığı için hukuki dayanaktan yoksundur.
İtiraz Sürecinde İspat Yükümlülüğü Kimdedir?
Tarafınıza tebliğ edilen radar cezasına karşı, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde yetkili Sulh Ceza Hakimliği'ne başvurarak itiraz etme hakkınız mevcuttur. Bu yargı sürecinde sürücünün lehine işleyen en önemli avantaj ispat yükümlülüğünün idareye ait olmasıdır:
- Bu tür ceza itirazlarında ispat yükü tamamen devlete (idareye) aittir.
- Sürücü itiraz dilekçesinde "Söz konusu denetim noktasının öncesinde mevzuata uygun bir radar uyarı levhası bulunmuyordu" beyanında bulunduğunda, mahkeme ilgili emniyet veya jandarma biriminden resmi belge talep eder.
- İdare, cezanın kesildiği tarih ve saatte o güzergahta mevzuata uygun uyarı levhasının bulunduğunu resmi tutanak veya tarih-saat damgalı fotoğraflarla kanıtlayamazsa, kesilen para cezası ve ehliyete işlenen ceza puanı doğrudan iptal edilir.
İtiraz Hazırlığında Dikkat Edilmesi Gereken Pratik Adımlar
Böyle bir durumla karşılaştığınızda hak kaybı yaşamamak adına çevirme noktasının gerisine doğru giderek yol kenarında uyarı levhası bulunmadığını gösteren tarih ve saat damgalı bir video veya fotoğraf kaydı almanız itiraz dosyanızı güçlendirir. Sulh Ceza Hakimliği'ne sunulacak dilekçede Yargıtay'ın emsal kararına atıfta bulunmak ve 15 günlük yasal başvuru süresini geçirmemek büyük önem taşır.
Hukuki haklarımızı bilmek ve idari usulsüzlüklere karşı hakkımızı savunmak elbette her yurttaşın hakkıdır. Ancak motosiklet sürücüleri olarak iki teker üzerindeki en büyük gerçeğimiz kaportamızın kendi bedenimiz olduğudur. Bir mahkeme kararı haksız yere yazılmış bir para cezasını silebilir; fakat aşırı hızın yol açacağı bir kazayı hiçbir mahkeme geri döndüremez. Siz siz olun, hız kurallarına harfiyen uyun ve risk alıp ceza yemeyin; fakat usulsüz bir uygulamayla karşılaşırsanız da yasal haklarınızı sonuna kadar kullanabileceğinizi unutmayın. Güvenli sürüşler, tekerinize taş değmesin!